गोष्टी मनामनातल्या

 सुलेखाचं काय चुकलं? सुलेखा सध्या वडिलांजवळ असते. वयवर्ष पस्तीस. सुलेखा तिच्या आईवडलांची एकुलती एक मुलगी.तिच्यानंतर डॉक्टरच्या पायऱ्या अनेकदा झिजवूनही त्या उभयतांना मुल झालं नाही.  शेवटी त्यांनी सुलेखालाच आपलं सर्वस्व मानलं. लहानाचं मोठं केलं. डिगरीपर्यंत शिक्षण दिलं. सुलेखाच्या वडलांची मानसिक स्थिती काही कारणाने बिघडल्याने थोडे महिने ते मनोरुग्णांच्या इस्पितळात होते. त्या काळात बऱ्याचशा नातेवाईकांनी त्यांच्याकडे पाठ फिरवली. सुलेखाच्या आईने कसाबसा कुटुंबाचा डोलारा सांभाळला. थोड्याच महिन्यांत सुलेखाचे वडील बरे झाले पण लोकांच्या त्या कुटुंबाकडे पहाणाऱ्या नजरा गढुळल्या त्या कायमच्याच. सुलेखा वयात आली  तशी तिच्यासाठी स्थळं बघू लागले. मधल्या काळात सुलेखा एका प्रायव्हेट फर्ममध्ये नोकरी करु लागली. शेवटी एक स्थळ सांगून आलं. मुलाची सरकारी नोकरी होती. नणंदेच लग्न झालं होतं. घरात सासू व दिर होते. सासरे फोटोत जाऊन बसले होते.  सुलेखाच्या वडलांनी आपल्या तुटपुंज्या कमाईतून सुलेखासाठी दागिने केले. रितीरिवाजानुसार सगळ्या नातेवाईकांसाठी साड्या,शर्टपीस वगैरे घेतले. नवरदेवाला कपडे,अंगठी...

 #थँक्यू_वेलकम अहो,अहो ती कानातली बुच काढा आधी. हं,काढली.बोल काय ते. काय बोलायचं.सगळंच सांगाव लागतं तुम्हाला.घरात लक्ष असतं कुठे तुमचं.नुसतं आपला तो मोबाईल एके मोबाईल. अगं सीएम कोण बनणार ते ऐकत होतो. कोणीही बनुदे तिकडे.महागाई आहे तशीच रहाणार. ती नेतेलोकं आपापलं गाठोडं भरतील पैशानं. तुमच्या अजून अंगाला पाणी नाही.पारोशे कुठचे. जातो जातो आणि हो पिंटूच्या शाळेत पेरेंट्स मिटींग आहे उद्या. पिंट्या खूप मस्ती करतो.म्हणून यावेळी त्याच्या बाईंनी तुम्हाला बोलवलंय खास. मस्ती करायला? उगा पीजे मारु नका.उद्या सुट्टी घ्या. सुट्टी साहेब देणार नाही गं. खूप कामं पेंडींग आहेत ऑफिसात. मी म्हणते पेंडींग रहातच कसं तुमचं काम. इथे लोळता गाढवासारखं तसंच तिथं लोळत असाल खुर्चीत बसून. लोळालोळी कारभार सगळा. ते काही नाही. तुम्ही पेरेंट्स मिटींगला जाणार आहात म्हणजे जाणार आहात. (अहो वरमतो.गुपचूप ऑफिसात जातो.त्याच्या चेहऱ्यावरचं टेंशन पाहून त्याचा मित्र त्याला विचारतो.) काय पक्या. आज वहिनींनी फायरिंग केलं वाटतं सकाळीच सकाळी. हो रे नुसती कटकट च्यामारी पण काय झालं काय? अरे पिंटूची पेरेंट्स मिटींग आहे व त्याने काहीतरी...

 #नात्यांना_रुजू_देऊ! सानिका एका प्रायव्हेट कंपनीत मोठ्या हुद्दयावर कामाला होती. तिचा नवरा,सौरभ सॉफ्टवेअर इंजिनिअर होता.नुकतंच एक वर्ष झालेलं त्यांच्या लग्नाला.  सानिकाने स्वतःला छान केरी करणं हा तिच्या नोकरीचाच एक भाग होता. प्रेझेन्टेशन देताना तिच्या ज्ञानाबरोबरचं तिचा नीटनेटकेपणा,बाह्यसौंदर्यही  तितकच महत्त्वाचं होतं व तसं स्वतःला छान केरी करणं,लाईट मेकअप करणं तिलाही मनापासून आवडायचं.  सानिकाला नवनवीन फेशनचे आधुनिक पोशाख घालणं जसं आवडायचं तसंच सणासुदीला छान साडी नेसून,मेचिंग बांगड्या,नेकलेस,कर्णफुलं घालून गजरा माळून नटायलाथटायलाही फार आवडायचं. तिच्या पगारात या तिच्या हौसी निश्चित भागत होत्या .  किती पैसा साठवायचा,किती घरी वापरायचा व किती बचत करायची या साऱ्याची गणितं सानिकाच्या मनात नीट ठरलेली होती. सानिकाचा नवरा सौरभ,याचाही तिला पाठिंबा होता. सौरभने सानिकाला तिच्या पगाराचं मेनेजमेंट तिच्या मनाने करायची मोकळीक दिली होती.  सानिकाचे सासरे सेवानिवृत्त झाल्यावर ती दोघं सानिका व सौरभच्या आग्रहास्तव त्यांच्या घरी रहायला आली. काही दिवस बरे गेले पण सानिकाच्या सासू...

 गीता गजानन गरुड. आंब्रड. #थोरली चित्रकार आनंदच्या चित्रांचं प्रदर्शन भरलं होतं.चित्रकार आनंदच्या बोटांत जादू होती.एखाद्या व्यक्तीचं चित्र त्याच्या मनातल्या भावभावनांसह प्रकट करायचं सामर्थ्य होतं त्याच्या बोटांत.दैवी देणगीच.बरेच परदेशी पर्यटकही प्रदर्शन पहायला आले होते.त्यांचे प्रश्न विचारत होते व आनंद अतिशय सोप्प्या रितीने त्यांना ती चित्रं वाचून दाखवत होता.इतक्यात त्याचं लक्ष एका कोपऱ्यात उभ्या असलेल्या स्त्रीकडे गेलं.हो त्यानं ओळखलं तिला.तीच ती ,कधी काळची त्याची प्रेयसी.. मधुमालती.प्रेमानं तो तिला मधु म्हणायचा.गव्हाळ रंगाची,घाऱ्या डोळ्यांची,दाट केसांची त्याची मधु. तो तिला सामोरा गेला.तिनेही त्याला पाहिलं,तिने मान खाली घातली,त्याने हसतहसत तिला विचारलं, "ओळखलंस?" "हो" ती म्हणाली. "कोण?" "तोच,ज्याला मी लग्नासाठी नकार दिला होता..... .....आणि मग पश्चात्ताप होऊन गेली तीस वर्षे रडतेय." तो म्हणाला,"हे माझं विजिटिंग कार्ड.उद्या सकाळी नऊ वाजता घरी ये भेटायला." "तुझी बायको?"तो नुसतंच हसला. "मी एकटाच रहातो."तो म्हणाला. दुसऱ्य...

  #कोड विकास आणि आशना, जवळजवळ दोन वर्ष अफेअर चालू होतं त्यांचं. आशनाच्या घरी आशनाच्या पप्पांना विकास तितकासा पसंत नव्हता. पण आशनापुढे त्यांनी हार पत्करली. विकासच्या आईवडिलांना आशनाचे आईवडील जाऊन भेटले.  विकासच्या आईवडिलांचा वनबीएचकेचा ब्लॉक होता. तिघंही अगदी साधीसुधी माणसं,एका पठडीतून चालणारी..शाळा,नोकरी,सेवानिव्रुत्ती..वगैरे. आशनाचे वडील मात्र उद्योगी होते. आपली रेल्वेतली नोकरी सांभाळून त्यांनी एक खेळण्याचं दुकानही घातलं होतं. रिक्षा घेऊन ती भाड्याला लावली होती. आशना बीए पास होती व एका टायपिंग इन्स्टिट्यूटमधे पार्टटाइम नोकरी करत होती शिवाय तिने बीएडलाही प्रवेश घेतला होता.  कार्य लवकर उरकून घेऊ असा विकासच्या आईचा आग्रह आशनाच्या आईवडिलांनी मान्य केला. खरंतर एकुलती एक लेक सासरी जाणार ही कल्पनाच आशनाच्या आईवडिलांना करवत नव्हती. दोन महिन्यानंतरच्या एका शुभमुहुर्तादिवशी लग्नाची तारीख पक्की केली.  दोन्हीकडची मंडळी पत्रिका छापण्यात,दागिने,कपडे घेण्यात व्यस्त झाली. आशनाच्या आईने लग्नात नेसण्यासाठी गुलबक्षी रंगाची पैठणी घेतली. आशनाच्या वडिलांनीही कधी नव्हे तो कोट शिवायला टाकल...

  #आल्या_पावली_परत_गेला! माणिकने बारावीची परीक्षा दिली. ती सुट्टीत मामाकडे गेली होती. तिथे मामीच्या भावासोबत त्याचा मित्र जगन आला होता. जगन बीए होता. त्याला माणिक पसंत पडली.  जगनने मामीजवळ माणिकचा विषय काढला. म्हणाला,कोल्हापूरला आमचं घर आहे. चादरींच दुकान आहे. आईवडील थोरला भाऊ नि दोन बहिणी आहेत. मामाने माणिकच्या आईवडिलांना बोलावून घेतलं. जगनचे आईवडील आले. ठराव झाला नि ग्रीष्मात माणिक नि जगनचं लग्न झालं.  जगनने माणिकला पुढे शिकू देईन असं आश्वासन दिलेलं खरं पण घरात दहा कामं रांगेत तिची वाट बघत असायची. नणंदा कॉलेजला जायच्या. सकाळी उठल्यापासनं अंगण झाडणं,नाश्ता करणं,भांडी घासणं अशी कामाची लाइन लागलेली असायची त्यात थोरला दिर व त्याची बायको नोकरीला जायची. तिच्या लहान मुलीला सासूबाई संभाळत. दुपारी मात्र ती छोटी माणिकच्याचसोबत खेळत असे. माणिकला घरी एवढ्या रामरगाड्याची सवय नसल्याने ती फार थकून जाई. एकदा जगन फारच चिंतेत होता. माणिकने कारण विचारलं तर म्हणे,काय करु,धंदा चालेनासा झालाय. जागामालकाने गाळा खाली करायला सांगितलय."  माणिक म्हणाली,"तुम्ही घरात आईवडिलांशी बोला. ते नक्कीच...

  #दोन_पावलं पिहू ट्रेनच्या डब्यात चढली. आरक्षित सीटच्या खाली तिने आपली अटेची सरकवली नि गाडी सुटायची वाट पहात बसली. तिच्या शेजारी एक वयोव्रुद्ध जोडपं येऊन बसलं. आज्जी तिच्या शेजारी बसल्या व आजोबा आज्जीच्या शेजारी. त्यांचं सामानही त्यांनी सीटखाली सरकवलं.  एव्हाना गाडी सुरु झाली होती. भरभर वस्ती मागे जात होती. पिहू दूरवर बघत होती. परेशचं नि तिचं लग्न होऊन उणेपुरे आठ महिने झाले होते. लग्न झालं तेंव्हा तिच्यावर जान निछावर करणारा,पिहू मी तुझ्यासाठी आकाशीचा चंद्रमा तोडून आणेन,पिहू मी तुझ्या वाटेवर गुलाबाच्या पाकळ्या अंथरेन म्हणणारा तिचा नवरा परेश आता मात्र घुम्यासारखा वागू लागला होता.  नेहमीचीच त्याची प्रोजेक्ट्स नि नेहमीच्याच डेडलाईन्स. पिहूला तर तो एक चालतंबोलतं यंत्र वाटू लागला हौता. सेल तर सतत कानाशी लावलेला. नीट जेवणावरही ध्यान नसायचं त्याचं.  पिहू घराजवळ गाळा भाड्याने घेऊन त्यात पार्लर चालवत होती. हळूहळू तिचा जम बसत होता. आजुबाजूच्या सोसायट्यांतल्या बायाही तिच्या मनमोकळ्या,लाघवी स्वभावाने तिच्याकडे येऊ लागल्या होत्या. पिहूच्या कामात फाईननेस होता. एखादी बाई तिच्याकडून...

 #दोन_पावलं पिहू ट्रेनच्या डब्यात चढली. आरक्षित सीटच्या खाली तिने आपली अटेची सरकवली नि गाडी सुटायची वाट पहात बसली. तिच्या शेजारी एक वयोव्रुद्ध जोडपं येऊन बसलं. आज्जी तिच्या शेजारी बसल्या व आजोबा आज्जीच्या शेजारी. त्यांचं सामानही त्यांनी सीटखाली सरकवलं.  एव्हाना गाडी सुरु झाली होती. भरभर वस्ती मागे जात होती. पिहू दूरवर बघत होती. परेशचं नि तिचं लग्न होऊन उणेपुरे आठ महिने झाले होते. लग्न झालं तेंव्हा तिच्यावर जान निछावर करणारा,पिहू मी तुझ्यासाठी आकाशीचा चंद्रमा तोडून आणेन,पिहू मी तुझ्या वाटेवर गुलाबाच्या पाकळ्या अंथरेन म्हणणारा तिचा नवरा परेश आता मात्र घुम्यासारखा वागू लागला होता.  नेहमीचीच त्याची प्रोजेक्ट्स नि नेहमीच्याच डेडलाईन्स. पिहूला तर तो एक चालतंबोलतं यंत्र वाटू लागला हौता. सेल तर सतत कानाशी लावलेला. नीट जेवणावरही ध्यान नसायचं त्याचं.  पिहू घराजवळ गाळा भाड्याने घेऊन त्यात पार्लर चालवत होती. हळूहळू तिचा जम बसत होता. आजुबाजूच्या सोसायट्यांतल्या बायाही तिच्या मनमोकळ्या,लाघवी स्वभावाने तिच्याकडे येऊ लागल्या होत्या. पिहूच्या कामात फाईननेस होता. एखादी बाई तिच्याकडून ...

 #हळदीकुंकू वासुअण्णा गेल्यापासून सिंधूताई फारच अबोल झाल्या होत्या. नटण्याथटण्याची कित्ती आवड होती सिंधूताईंना! चेहऱ्याला टाल्कम पाऊडर लावून कपाळाला मोठं गोल कुंकू लावायच्या. किती शोभायचं त्यांना! वेणीचा शेपटा,त्यात जाई,जुई,अबोली,मोगऱ्याचा गजरा तर कधी चाफ्याचं फूल,कधी फुललेला हसरा गुलाब. विमलची बारीक फुलाफलांची साडी,मेचिंग ब्लाऊज,छान छान पर्सेस, नेलपेंट,मेंदी सारं सारं आवडायचं त्यांना. पावसात वासुअण्णा जिन्यात घसरले ते जागेवरच बसले. सिंधूताईंनी सगळी सेवाशुश्रुषा केली त्यांची. पण नियतीच्या मनात काय होतं,ते देवाचं बोलवणं आलं नी एके रात्री वासुअण्णा गेले. चार महिने होत आले या गोष्टीला पण सिंधुताईंनी जणू स्वतःला मिटूनच घेतलं होतं. कोणाशी बोलणं नाही काही नाही.  एकेक सण आला की सणाच्या दिवशी सिंधूताईंना अगदी भरुन येई. कधी न्हाऊन आल्या की नकळत त्यांचा हात पिंजरीच्या डबीकडे जाई. मग त्या एकट्याच रडत बसत.  टेरेसमधला जाईचा वेल तर छान फोफावला होता. बरीच फूलं मिळत. सिंधूताई काही फूलं देवाला वहात पण त्यांनाही वाटे आपणही गजरा करुन माळावा पण मग वैधव्याची आठव होऊन त्या अधिकच केविलवाण्या हो...

 दाटून कंठ येतो.. आजकालनं बसमध्ये,ट्रेनमध्ये खिडकीतून बाहेर बघत बसलो की डोळे भरून येतात हो आणि माझ्याही नकळत वाहू लागतात. तसा भावनाविवश वगैरै नाही मी पण..पण काय सांगू सई,लेक माझी चोविशीची झाली आणि माझ्याच एका मित्राने एक स्थळ सुचवलं तिच्यासाठी. गडगंज श्रीमंती,मुलगा अमेरिकेत वास्तव्याला. मी नाही म्हणालो.  अहो, अमेरिका काय जवळ आहे! लेकीचं दर्शन व्हायचं कसं? असं हो नाही करत चार दिवसापुर्वी आमच्या दिगंबर अण्णांनी एक स्थळ आणलं. मुलगा कोकणातला आहे. तिथे पोस्टात कामाला आहे. आई,वडील,बहीण,भाऊ,घरदार सगळं काही आलबेल आहे. नाव ठेवण्यासारखं मुलात काहीच नाही. ती पाहुणेमंडळी माझ्या सईला पहायला आली. दाखवण्याचा कार्यक्रम वगैरे झाला. मुलाला मुलगी व मुलीला मुलगा जोडीदार म्हणून पसंत पडला. साखरपुड्याची व लग्नाची तारीखही ठरवली. मे महिन्याच्या एकविसतारखेला साखरपुडा व बावीसला लग्न करायचं ठरवलं.  लग्न आमच्याकडे मुंबईत. पाहुणेमंडळी जायला गेली आणि मला हे जे काही घडलं ते खरं होतं यावर विश्वास बसेना. माझी लेक,माझा जीवच हो. दोन महिन्यांनी मला सोडून जाणार या विचाराने रात्रीची नीज येत नाही. तिचं लहानपण ड...

 फुंकर चुलीतल्या धुमसत्या लाकडांवर फुंकर घातल्यास त्यातून आगीच्या ज्वाला पेटतात ज्याने अन्न शिजते. कुणाच्या भाजलेल्या त्वचेवर अथवा जखमेवर फुंकर घातल्यास तिथला दाह कमी होतो. शाळेत कधी डोळ्यात काही पडलच तर बाजूची मैत्रीण तिच्या चिमुकल्या हातांनी डोळा मोठा करत त्यावर फुंकर घालायची जेणेकरून डोळ्यात पडलेला कण उडून जायचा. कुणाच्या दु:खावर मायेच्या आश्वासक शब्दांची फुंकर घातल्यास त्या व्यक्तीस दु:ख सहन करण्याची,त्यातून बाहेर पडण्याची ताकद मिळते. नवथर तरुणीच्या अल्लड बटांवर तिच्या प्रियकराने घातलेली हलकीशी फुंकरही तिच्या कायेत रोमांच फुलविते.  आठवणींच्या  वहीवर फुंकर घालताच अनेक आठवणींची पानं फडफडू लागतात. आयुष्यातली एखादी जवळची व्यक्ती गेली की खाली राहिलेली व्यक्ती या आठवांच्या जीवावर तिचे उर्वरीत आयुष्य घालवते. या आठवांच्या माध्यमातून त्या व्यक्तीचा सहवास अनुभवत रहाते. गरमगरम कॉफीचा फुंकर घालून आस्वाद घेण्याचा नाद वेगळाच.  लहानपणी लाजरीच्या पानांवर हळूवार फुंकर घालून ती मिटताना पहाणं हाही एक नादच होता. बशीतला गरम चहा एकाकडेने आजी/आई धरते व दुसऱ्या कडेने बाळ बशीला गच्च पकडत...

 गीता गजानन गरुड. आंब्रड. #उन्हाळ्याची_सुट्टी लहानपणी शाळेला सुट्टी पडली की दोन तीन दिवसांत आम्ही गावी जायचो.गावी जायच्या आधी बाबा मला लाकडी भातुकली आणून द्यायचे.त्याकाळी कोकण रेल्वे नव्हती.आम्ही परळ बस डेपोजवळ एसटीत चढायचो . हडी गाडी असायची एवढं आठवतं.आम्ही सगळी सख्खी,चुलत भावंड,आई,काकी,आत्तेची मुलं व दोन काका असे आम्ही गावी जायला निघायचो.चार बेंचतरी आमच्या कुटुंबाने भरायचे. बाबा व बाकीचे काका मग मागाहून सुट्टी मिळाली की यायचे.एसटीत चढलं आणि एसटी सुरु झाली की मी माझं डोकं आईच्या मांडीवर टेके.मला एसटीत जाम गरगरे.चक्कर येई.बाकीची भावंड, वडे,वेफर्स असं बरंच काही चरायची पण मला त्यातलं काही खायला मिळत नसे.रात्री गाडी जेवायला थांबे.एव्हाना सगळ्यांचे पाय टम्म फुगलेले असायचे.गाडीत पिवळसर लाईट असायची.सगळीजणं एकी वगैरे करुन यायची.बरीचजणं गाडीतच जेवायची.आईचा डबा ठरलेला असे..आंबोळ्या,काळ्या वटाण्याची घट्ट भाजी व कैरी,ओला नारळ घातलेली चटणी. आई सगळ्यांना केळीच्या पानावर आंबोळी,त्यावर उसळ व चटणी असं घालून देई.मी सोडून सगळीजणं जेवत. थोड्या वेळात कंडक्टर गाडीत चढे.जोरात बेल वाजवे.मग खाली उतरलेले स...