गोष्टी मनामनातल्या

 #हरवलेला_भाऊराया_गव सला  रमा व माधव यांना दोन मुलं.मोठा सोहम.त्याच्यापाठीवर दोन वर्षांनी सई.सोहम व सईची भांडाभांडी किती असायची!आई वैतागायची त्यांची भांडणं सोडवून.अगदी लाडूत सुद्धा तुला मोठा,मला लहान मिळाला करुन भांडायची.फुटपट्टी घेऊन चॉकलेट माजून वाटे करायची. घरात नुसता धुमाकूळ, उशांनी मारामारी,हात,पाय,दात,नखं सगळी अस्त्र वापरायचे.एवढं होऊन आईचा मारही एकत्र खायचे.मग तंगडीत तंगडी घालून झोपून जात सोहम सईला गणितं शिकवे.शाळेत दोघं एकमेकांच बोट धरून जायची.सोहम मधल्यासुट्टीत फेरी मारुन सईचा हालहवाल बघून जायचा.कोणी सईची कळ काढलीच तर सोहम व त्याचे मित्र त्याची पळता भुई थोडी करीत. काळ पुढेपुढे सरकत गेला तसतसे सोहम व सईही मोठे झाले.सोहमने वाणिज्य शाखा निवडली तर सईने आर्ट्सला प्रवेश घेतला.यथावकाश सोहमचं लग्न त्याच्यासोबत शिकत असणाऱ्या मोहिनीशी झालं. मंदीमुळे सोहमला हवी तशी नोकरी मिळत नव्हती.तुटपुंज्या पगारामुळे तो नाराज असायचा.त्यातच त्याला लवकरात लवकर श्रीमंत व्हावसं वाटू लागतं. सई एका महाविद्यालयात प्राध्यापिका म्हणून नुकतीच लागली होती.आईबाबा तिच्या लग्नाचं बघत होते.सोहमने सईला मस्का ...

 ए आई,मला कुशीत घे!! #माझेलेखन  (पैसे व नाती सांभाळताना) किलबिल किलबिल पक्षी बोलती,झुळझुळ झुळझुळ झरे वाहती पानोपानी फुले बहरती,फुलपाखरे वर भिरभिरती स्वप्नी आले काही एक मी गाव पाहिला बाई.... रिया वर्गात सर्वांसमोर गाणं गात होती. बाईंनी रियाचा नेहमीसारखाच गालगुच्चा घेतला. तिला लाल,हिरवा असे दोन रंगीत खडू बक्षीस दिले. रिया क्रिशच्या शेजारी जाऊन बसली.क्रिश तिचा जानी दोस्त होता.तिचे आबा अंताक्षरीत गाणं म्हणायचे, ये दोस्ती हम नहीं तोडेंगे.... अगदी तस्सा याराना होता या दोघांत.क्रिश गप्पगप्प होता.रियाने विचारलं,"आवडलं का माझं गाणं? अरे माझ्या आजीने तयार करुन घेतलयं माझ्याकडून. क्रिश, अरे झालं काय?" "काही नाही ग.  काल पुन्हा ममापप्पांची भांडणं झाली जोरात. ममाला नं प्रमोशन मिळालयं.तिला दोन महिन्यांसाठी अमेरिकेला जावं लागणार आहे.पप्पा म्हणाला,"तुझ्या लेकाची तु काय ती सोय कर नी जा." ममा म्हणाली,"क्रिश काय फक्त माझचं बाळ आहे.तू कोण लागत नाहीस का त्याचा?तुझी त्याच्याप्रती काही जबाबदारी नाही का.तुला टूरवर जायचं असलं की कसा जातोस खुशालचेंडूसारखा. ते काही नाही.मी माझ्या कर...

 #जोशी_आजीआजोबा जोशी आजी व जोशी आजोबा आज घरात एकटेच आहेत.. काय गं ,गेली कुठे सगळी मंडळी? सुनबाईचं ऑफिस उशिरा सुटणार आहे म्हणे आज. विराज(मुलगा) च्या ऑफिसात कोणाचीतरी रिटायरमेंटची पार्टी आहे म्हणे. तनू कुठेशी बाहेर गेलीय.तिचं काय म्हणतात नाईट आऊट ककाय ते आहे मैत्रिणींसोबत. कोणाची रिटायरमेंट झाली गं? नाही बाई मला माहिती. पहिलं अगदी हगलंमुतलंपण येऊन सांगायचा हा विराज तुला.आताशा जरा लांबलांबच रहातो. अहो चालायचंच.त्याला काय टेंशनं कमी आहेत.तुम्ही नका मनाला लावून घेऊ. आणि ही तनू कुठे गेली हुंदडायला? दांडगीदुंडगी पोर.आजकाल कुणाचा भरवसा नाही.टिव्हीत कायकाय ऐकतो आपण. तिच्या आईबाबांना चालतं नं .मग आपण काय करणार? काय चालतं काय.काय ते कपडे घालते.चड्डया घालून घरभर फिरते.बाहेरही त्याच.अरे फेशन करावी.पण ही अशी? तुम्ही नका हो मनाला लावून घेऊ.आजकाल मुलींना स्वातंत्र्य आहे.मुलंमुली एकच मानतात. कमी कपडे घालण्याला स्वातंत्र्य म्हणतात? ही स्वातंत्र्याची नवीन परिभाषा काही माझ्या गळी उतरत नाही.अरे स्वातंत्र्य विचार करण्याचं,मतं मांडण्याचं,शिक्षणाचं हवं.मगतर नग्न साधूंना पुरं स्वातंत्र्य आहे म्हणायचं. अहो ...

 #सुधाकाकू_व_रामभाऊ  रामभाऊ खोलीत येरझारा घालत असतात. रामभाऊ:  अगं तो पेपरवाला आला नाही अजून तो? जेवताना वाचायचा असतो का पेपर? सुधाकाकू: विचारा की त्याला फोन लावून. इथे घरात लेफ्टराईट करुन का पेपर मिळणार आहे? रामभाऊ:  सोडतो की काय त्याला.विचारतोच. सुधाकाकू:  हो हो तुम्हीच विचारणार. (कपडे धुणारी चंदा आत प्रवेशते. केसांची बट गालावर,भली मोठी टिकली,डोळ्यात काजळ,ओठाला लाली,बारीक एकशिवडी अशी,साधीच सहावार चापूनचोपून नेसलेली,रामभाऊ टवटवीत गुलाबाचं फुलं पहावं तसं अगदी तसं चंदाकडे पहातात. चंदाही निर्ढावलेली. सहजच एक मुरका घेते व मोरीकडे वळते. सुधाकाकूंच लक्ष जातच. सुधाकाकू जोरात खाकरतात. त्याबरोबर आपण त्या गावचे नाहीच असा चेहरा करुन रामभाऊ मारुतीस्तोत्र म्हणत येरझाऱ्या घालू लागतात.) सुधाकाकू:  कळतात हो सगळी थेरं. पाय दुखतील ते फिरुनफिरुन. बसा एका जागेवर गुपचुप आणि ही गवार मोडून द्या मला. हा अर्धा किलो मटार जरा सोला. दोन लसणाचे गड्डे सोला. हा नारळ फोडून द्या आणि हो दोन शिट्ट्या झाल्या की लगेच गेस बंद करा. रामभाऊ:  आलीया भोगासी असावे सादर. भाज्या नीट करुन देतो पण ...

 #गंध त्याचं झालं असं,मी नारळवाल्या आजोबांजवळ उभी होते.म्हंटलं, आजोबा च्युईंगमचा गंध आला ओ.आजोबापण इकडेतिकडे पाहू लागले.तर आमच्या पाठमोरा जो माणूस उभा होता त्याने तो च्युईंगमरुपी सेंट कपड्यांवर फवारला होता.आजोबा खुदकन हसले. मी घरी आले. मला माझे आवडते गंध आठवू लागले.मला तसे बरेच गंध आवडतात.क्रुत्रिम नव्हे हा. आमच्या घरासमोर आईने बरीच फुलझाडं लावलेली.  सकाळी फुलं वेचतानाचा पारिजातकाचा येणारा मंद गंध हा पावित्र्याकडे घेऊन जातो. देवकेळीचा/कर्दळीचा गंधही तसाच.  ती कर्दळी माझ्या जवळपास नाही तरी तो गंध अजुनही  स्मरणात आहे.  गडद लाल रंगाची देवकेळीची फुलं,मोठ्या पिवळ्या पाकळ्यांची वरती लाल ठिपके असणारी देवकेळीची फुलं यांचा सुगंध मंद असायचा. इतकंच काय. आमच्या समोर रानभेंडीचं झाड होतं. त्या रातभेंडीची फुलं पिवळीधम्मक व आतमध्ये मरून रंगाची  ..फारच मोहक दिसायची. आम्ही ती फुलं व त्याची पानं भातुकलीच्या खेळात वापरायचो. पिंपळपानासारखीच पानं असायची ती. थंड्याच्या बाटल्यांची पत्र्याची बुचं असतात नं ती बुचं मी त्या पानांवर दाबायचे व वडे तयार करायचे.सोबत फुलांची भाजी. पहिला घा...

 लिव्ह इन रिलेशनशिप मि.धुरी रिटायर्ड, तरी चार वाजता उठतात. धुरीण बाई दोन वर्ष झाली फोटोत जाऊन बसलेल्या. घरात मुलगा, सून विणा नी त्यांची नात वेदिका. वेदिकाची आई दिवसभर कामानिमित्त बाहेर. एका नामवंत कॉलेजात अकरावी बारावीची बुक किपींगची प्रोफेसर.  व त्यानंतर एका क्लासमध्ये शिकवायला जाई.  घरी येईपर्यंत रात्री नऊ वाजत.  छोट्या वेदिकाला संभाळायला मावशी ठेवलेल्या. पण वेदिकाला आई हवी असायची. आई आली की वेदिका तिला घट्ट लिपटे. अगदी अगदी फेविकोलका जो़ड. सकाळचा चहा मि. धुरी बनवत सर्वांसाठी. घरात सगळं आवरुन केर काढत. दूधवाला आला की दूध घेऊन तापवत. संध्याकाळी  नातीला फिरवून आणत. वीणाला खूप आधार वाटायचा सासऱ्यांचा. सुट्टीला दुपारी ती निजली असताना वेदिकाने शी शू केली तर ते स्वतः तिला धुवायचे. स्वच्छ टॉवेलने पुसून  तिला आंगी चड्डी घालायचे. एकदा वीणाची मावशी त्यांच्या घरी रहायला येते. विणाची मावशी विजया हिने आई वडीलांच्या निधनानंतर दोन भाऊ व वीणाच्या आईचे पालनपोषण केलेले असते. त्यात तिचे स्वतः चे लग्नाचे वय मात्र उलटून जाते. नुकतीच ती शाळेतून रिटायर्ड झालेली असते व थोडे थोडे...

आई मी चुकलो गं! नितीन निरोप मिळताच परदेशातून निघाला. विमानात फार अस्वस्थ वाटत होतं त्याला. पावसामुळे फ्लाईट तब्बल सहा तास लेट होती. जिन्यात चढताना त्याला एकदम स्तब्धता जाणवली. एरवी नितीनदादा आला म्हणून कल्ला करणारे बंट्या,बबडी,पप्या,गोटू,छकुली कुठे दिसेनात त्याला. त्याने विचार केला दोन वर्षांनी येतोय मी,एव्हाना मोठी झाली असतील मुलं. क्लासला वगैरे गेली आसतील.संध्याकाळी भेटुया त्यांना. दाराजवळच्या जिन्यात सोसायटीतले पेंडसे काका,भेरे काका काहीतरी अस्पष्ट आवाजात बोलत उभे होते. नितीन समोर दिसताच,पेंडसे काकांनी त्याच्या खांद्यावर हात ठेवला. नजरानजर झाली. नजरेनेच पेंडसे काका बरंच काही बोलून गेले. घरात पाय ठेवताच हॉलच्या दारावर आईवडलांचा फोटो पाहून नितीन गळून पडला. त्याने तिथेच बसून मोठ्याने हंबरडा फोडला. म्हणाला,आई पप्पा मी चुकलो. आई तु मला सांगत होतीस फोन करुन," आम्हांला अस्वस्थ वाटतंय फार. एकदा तरी येऊन जा. तुला डोळे भरून पाहू दे.तुझ्या गालांवर हात फिरवू दे. तुला ह्या थकलेल्या हातांनी गोडधोड करुन घालूदे. तुला मायेचा घास भरवू दे." गेली दोन वर्षे तू विनवण्या करीत होतीस गं. पण मी माझ...

 गीता गजानन गरुड. #कोंब्याची_पार्टी निमार वायच उतरत इला तसा पोरांनी मांगरातलो पत्त्याचो डाव गुंडाळलो नी फाळयेत किरकेट खेळाक गेली.डाव रंगात इलो होतो. येका सायटेन रवगो बिडी ओढीत तांब्यो घेऊन भाकरात जात हुतो.  तांब्यो खाली ठेऊन रवगो झाळकेपाठी बसाक नी सावतांच्या नितल्यान सिक्सर मारुक येकच गाठ पडली नी तो चेंडू जो हवेत उडावलो तो डायरेक्ट रवग्याच्या तांबयार पडलो नी तांबयो लवांडलो. बिचारो रवगो, तेचो झाड्याचो मुडच गेलो. पन तो येकदम साधोभोळो म्हनजे कुनी येका कानात मारल्यान तर दुसरो कान पुढे करणारो होतो. तो बिचारो तांबयो घेऊन बाहेर इलो नी चेंडू पोरांका देऊन आपला काम न करता घराक लागलो. इकडे पोरा दाताचे फळये काढून तेच्यार हसाक लागली नी वायच सेकान खेळाक परत सुरवात केली.  थोडो येळ गेलो असात म्हातारी मोरजकारीन नह्यहारुन शीरडा घेऊन पांदयेतसून येत हुती नी धुरयांच्या शिरीन जी बेट फिरयल्यान, तो चेंडू जाऊन म्हातारीचे कमरेर आदाळलो. म्हातारी थयच वाकली पन म्हातारी ताठ. म्हातारेन पयलो तो चेंडू घेतलो. थयच बसकाण मारली नी शीरडा तोडूसाठी जी कोयती वह्रलेलान तीच्यार माश्याचे तुकडे करतात तसे चेंडूचे खसख...

 # गीता गजानन गरुड. आंब्रड. ती जाताना गेली दहा वर्षे वच्छीमावशी डॉ. अनघा लेले यांच्याकडे स्वैंपाकाच्या कामाला होत्या. मावशींच्या हाताला चव होती.पुरणावरणाचा स्वैंपाकही त्या अगदी निगुतीने करीत.  अनघाच्या मुलाला आंबोळ्या, घावणे करुन खाऊ घालीत. मधुमेही आजीआजोबांसाठी कधी नाचणीचे घावण, कधी ज्वारीच्या पिठाचे धपाटे, मिस्र पिठाच्या भाकर्या असे रोज काही नवीन करून  खाऊ घालीत. अनघा व तिचे डॉ. यजमान क्लिनीकहून आले की त्यांना चहा, नाष्टा करुन देई. थोडक्यात वच्छीमावशीच्या रुपात त्यांच्या घरी अन्नपूर्णा वास करीत  होती. दरवर्षी कोकणात गावी जामसंड्याला जायला त्या वीस दिवस सुट्टी घेत. बाकी वर्षभर त्या नी त्यांचे काम.त्यांचा नवरा डॉ. लेलेंच्या प्रसुतिग्रुहात वाँर्डबोय म्हणून कामाला होता. तर मुलगा एम पी एस सी ची परीक्षा देऊन नायब तहसिलदार या पदावर रुजू झाला तसे नात्यातली मुलगी पाहून मावशीने वैदिक पद्धतीने मुलाचे लग्न  लावून दिले.  मुलाने तीला काम सोडायला सांगितले होते पण मावशी म्हणाली, "आपल्या येळेक त्यांनी आपनाक मदत केली हुती.आपुन तेंची सेवा करुक व्हयी. माका त्यांचा काम  ...

 #कर्माचे_भोग आजीबाई शांत झोपली होती. आजोबांनी पडदा बाजूला केला तशी उनहाची कोवळी किरणं खिडकीतीतून आत प्रवेशली.  आजोबांनी आजीला कोमट पाण्याने स्पंजिंग केलं. पांढरा गाऊन घातला..वरती निळसर फुलं होती. गेली दोन वर्ष आजी बिछान्याला खिळून होती. एकेकाळची इंग्रजीची प्राध्यापिका मिसेस कुमुद साठे पुर्वाश्रमीची कुमुद पै. आजोबांच्या डोळ्यांसमोर भुतकाळाची पानं फडफडत होती.  अतिशय बुद्धिमान अशी ही कुमुद ,केवळ परिस्थितीमुळे कला शाखेत प्रवेश घेऊन पुढे नामवंत महाविद्यालयात प्राध्यापिका झाली होती. आजोबा मि. कुणाल साठे. अगदी कांदेपोहे पद्धतीनेच लग्न झालं त्यांच. कुणालचं लग्न झलं त्याआधी त्याच्या मोठ्या बहिणीचं लग्न झालं होतं. घरात कुणाल,कुमुद व कुणालचे आई वडील एवढीच माणसं.  नव्याचे नऊ दिवस म्हणतात तसे काही दिवस चांगले गेले मग मात्र कुसुमचं व कुणालच्या आईचं पटेना. कुसुमचं म्हणणं असायचं की या घरात तर बसून असतात. ती यायच्या आधी त्यांनी स्वैंपाक करुन ठेवायचा. कुणालची आई जमेल तेवढं करायची. पण तीही थकायची आणि वय झालं असल्याने तिलाही थोडा आराम करावासा वाटायचा. मग दोघींत चांगलीच बाचाबाची व्हायची...

 #नातवाची_माया गावात थंडी वाढाक लागली. फाटेतर कवलातसून थंडी इली. तेना बाबूक जोराचा मुताक झाला.  बाबू भायर इलो. खळ्याच्या पेळेरसून वायच पुढे गेलो नी जासनीक पानी घाली हुतो तर तेका फटाके उडवल्याचो आवाज ऐकाक इलो. थय फडतरीर तेची आऊस तमाखूची काळी मशेरी दातांवयनी भोवंडीत बसलली.  चुळ भरुक तांबयात पानी घितलला.  बाबू आयेजवळ गेलो. "गे आये दिवाळी सोपली ना." "होय तर देवदिवाळीव झाली." " मग गे फटाके कसे वाजतहत?" "अरे तो तुझो मित्र असा ना सचलो नह्यजवळचो..तेची आजी वारली." "कशान गे आई?" "म्हातारा मानूस. थंडी लागली आसतली.  हातपाय धरतत.  लाकडासारे हुतत मगे गचाकतत." बाबू हात धुवून तेचे आजयेचे खोलीत गेलो. आजी 'आये गे' करीत हुती. "आजी ए आजी" "काय रे माज्या वासरा?" "तुका बरा नाय वाटत हा काय?" "अरे लेकरा, हे थंडीन आंगमास निसता फुटताहा. हातापायान वडी येतहत." "आजी तुझा बुरनूस फाटलाहा.  तेतुरसून थंडी आत घुसत असतली." "होय रे.  झाली मोप वरसा ते बुरनुसाक. तुझ्या बाबाचे जन्माअगुदरचाहा ता. तेचाव आ...

 #निशाची_सासू निशाच्या लग्नाला दोन वर्ष होत आली. सासू,सासरे,निशा व तिचा नवरा प्रथम असे चौघेजण एकत्र रहात होते. गावातच बंगला होता त्यांचा. नणंद रेवती प्रथमपेक्षा दोन वर्षाने मोठी. तिचं सासरही त्याच गावात होतं.  दोनेक वर्ष संसार सुरळीत चालला होता पण प्रथमची नोकरी गेली आणि महिन्याभरातच घरात कटकटी वाढू लागल्या. निशाला अगदी उपऱ्यासारखं वाटू लागलं. कोणताही पदार्थ उरला तर सासू लगेच बोले,"पैसे काही झाडाला लागत नाहीत. कितीहा उधळेपणा. पैसे कमवायला घाम गाळावा लागतो. फुकट नाही येत,तुझ्या माहेरी चालत असेल अशी उधळण. इथे महिन्याचा खर्च काढताना आम्हा म्हाताऱ्यांचा जीव अगदी मेटाकुटीला येतो. तुम्हाला काय त्याचं!.." हे असे शाब्दिक बाण सतत झेलल्याने निशाची अन्नावरची वासनाच उडून गेली होती. सारखी अपराधीपणाची भावना मनात सलत राहिल्याकारणाने तिची हाडं दिसू लागली होती.  प्रथम रोज नोकरीसाठी वणवण भटकत होता. पुर्वी प्रथम समोर नसताना त्याची आई सोडत असलेले वाग्बाण आत्ता ती प्रथम समोर असतानाही निसंकोचपणे सोडत होती. प्रथम अधिकाधिक खचत चालला होता. रात्री एकटक निशाचा चेहरा पहात बसे व विचार करी,"का मी लग्न...

 #तो_सध्या_काय_करतो? आज तब्बल वीस वर्षांनी मी त्या बिल्डींगमध्ये परत प्रवेश केला.  आजुबाजूच्या परिसरात बरीच सुधारणा झाली होती. दुसऱ्या मजल्यावरच्या एकशेचार नंबरच्या फ्लेटजवळ आले न् पावलं तिथेच थबकली.  दरवाज्यावरच्या पाटीवर श्री. आनंद वि. साठे व त्याखाली सौ. विनया आ. साठे ही अक्षरं कोरली होती.  मला पुर्वीची पाटी आठवली श्री. आनंद वि. साठे व सौ.आनंदी वि. साठे. हो मीच ती आनंदी साठे.  झर्रकन भुतकाळ माझ्या डोळ्यासमोरून सरकू लागला. मी तशी आईवडलांनी लडावलेली मुलगी होते. वयात आले तशी एकेक स्थळं येऊ लागली. मी काहीतरी खोट काढून स्थळं नाकारत होते. वय वाढत होतं.  तिशीत आले तेंव्हा आजुबाजूच्या मैत्रिणींची मुलं शाळेत जाऊ लागली होती. मला लग्नाची चिंता प्रकर्षाने जाणवू लागली. मी नापसंत केलेल्या मुलाशी माझ्याच मावस बहिणीने लग्न केले होते. त्यांचा चिमणचिमणीचा हसताखेळता संसार पाहून माझ्या मनात असुया येत होती. शेवटी हे आनंद साठेंच स्थळ आलं.  आनंदची तिशी पार झाली होती. वडीलांची नोकरी गेल्याने कुटुंबाचा डोलारा आनंदला सांभाळावा लागला होता.  त्यात त्याचं लग्न राहून गेलं ह...