गोष्टी मनामनातल्या

  माझा धनगरवाडा लेखक: धनंजय धुरगुडे रोहन प्रकाशन, पुणे घर..विसावा, आसरा, आधार देणारं मायेचं, हक्काचं ठिकाण. हे घरंच ज्यांच्या नशिबी नाही त्या धनगरांतल्या एकाची ही कहाणी. धनुची ही गोष्ट. धनुला आई आहे, वडील आहेत. काका, आज्जी, आजोबा आहेत पण सर्वांना एकत्र रहाता येत नाही. शेळ्या, मेंढ्या चारणं हा पिढीजात व्यवसाय. पोटासाठी शेळ्या, मेंढ्यांची खांडं नि बिर्हाड घेऊन सह्याद्रीच्या खोऱ्यांत फिरावं लागतं. म्हातारी माणसं तेवढी वाड्यावर रहातात. बिर्हाडात वाणसामान ठेवण्यासाठी पाटी असते, अंथरूण, पांघरुण न्हेण्यासाठी घोडी असतात. दोघे तिघे मेंढके आपापल्या खांडांना घेऊन ठरवलेल्या शिवारानी जातात. तिथे तंबू ठोकून कवळकाठी गोळा करतात. चुली ढणाणा पेटू लागतात. त्यावर कालवण शिजतं, बाजरीच्या भाकरी गरागरा फुगतात पण मग छानच की..बघणाऱ्याला छान..जावे त्याच्या वंशा तेंव्हा कळे. मधुनच सुसाट्याचं वारं वहातं. तंबू उडवून न्हेतं, टपापा गारा पडतात, पाण्याचे सपकारे उडवतात. विजा चमकू लागतात, पोरंबाळं मोकळ्या आभायाखाली..काय वाटत असावं त्या माऊलींना! चुलीतला जाळ विझतो, मेहनतीनं कांडून आणलेल्या पिठाचं पाण्याने गदवण होत...

 https://www.facebook.com/share/p/ZEx5rAaBVEPfkJWL/?mibextid=2JQ9oc

  फिन्द्री डॉ. सुनीता बोर्डे मनोविकास प्रकाशन मुखपृष्ठ व आतील चित्रे - अन्वर हुसेन फिन्द्री म्हणजे नकोशी..कादंबरीतील बाप नावाच्या पुरुषाला मुलगा हवाय पण मुलगी होते. आई लेकीला पान्ह्याला घेऊन बसलेली असते. बाप तराठ होऊन येतो नि त्या अर्भकाला चेंडूप्रमाणे अंगणात उडवतो. लेकरू निपचीत पडते धुळीत. आई टाहो फोडते. कुणी म्हणतं इस्पितळात न्हेऊ, कुणी म्हणतं काही उपेग नही. आईच ती, लेकराला छातीशी कवटाळते, आपल्या जणू गात्रांत ओढून घेते..आईपण..काय बोलावं..आईपणासाठी शाळेच्या शिक्षणाची गरज नसते..ते उपजत असतं हाडामासात मुरलेलं..आईच्या उबेनं फिंद्री डोळे उघडते, हातपाय हलवते..ही संगी बाबाला डोळ्यासमोर नको शेवटी आई तिला समज आल्यावर बोर्डींगात घालायला न्हेते. फिंद्रीला जाऊ नाही वाटतं आईस सोडून पण आई म्हणते आपल्या बाबासाहेबान सांगितलंय या चिखलातून वर उठायचं आसलं तर शिकाया पायजेल. तिथल्या ताईंना आर्जव करते. संगीला केस बांधता येत नैत म्हणून तिचा बॉपकट(बॉबकट)करून घेते. केस विंचरताता संगी म्हणते, बरं झालं आईनं केस कापले. बॉपकट केला की केस इचरायची कटकट नाय तसा बापकट करता येतो का? तो कट केला की आईच्या...

माझ्या आयुष्याची गोष्ट गिरीजा कीर गिरीजा कीर, पुर्वाश्रमीच्या रमादेवी मुदवेडकर. तिला तिचे दादा, आजोबा दोघंही देवी म्हणत. आजोबा बेळगावी निष्णात वकील होते. दादा म्हणजे वडील हे बँक मेनेजर होते. दादांची पत्नी मुलं लहान असतानाच देवाघरी गेली. आईविना पोरांना, श्री व देवीला घेऊन ते कोल्हापूरास आले. तिथल्या बँकेत रुजू झाले. विनम्र स्वभावाने लोकमानसात प्रिय झाले.  घरचं करायला बालविधवा मावस बहीण माटूला घेऊन आले. माटू घरचं सगळं करायची पण परिस्थितीच्या चटक्यांनी अतितिखट झालेली तिची जीभ इच्छा असूनही देवीला आईची माया देऊ शकत नव्हती. देवीची थोरली बहीण दादांच्या भावाकडे रहायची. देवी व श्री मात्र दादांच्या संस्कारात वाढले.  दादाच या हळव्या पोरीचे आई, बाप, गुरू झाले. तिला रंगीत काचा हव्या म्हणून घरी कोणी सवाष्ण नसतानाही कासारास बोलवून घेणारे व देवीस ती रंगीत काचांची दौलत मिळवून देणारे दादा, लेकीसाठी पाट्यावर मेंदीचा पाला वाटणारे दादा, तिच्यासाठी चपात्या करून देणारे दादा ते थेट ते ऐंशीच्या घरात असता ती माहेरवाशीण म्हणून गेली असता, माझ्या हातची कॉफी पीच म्हणून आग्रह करणारे, तिला स्वतः केलेली मुरां...